Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kętrzynie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lipca 2021r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Beata Bihuń
Protokolant:	Starszy Sekr. Sądowy Mieczysław Budrewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2021 r. w K.

sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjnego (...)

przeciwko Gminie K.

o zapłatę

I.  Zasądza od pozwanej Gminy K. na rzecz powoda K. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjne (...) kwotę 8.333,50 zł (osiem tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote i pięćdziesiąt groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 3 maja 2020 r. do dnia zapłaty;

II.  W pozostałej części powództwo oddala;

III.  Zasądza od pozwanej Gminy K. na rzecz powoda K. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjne (...) kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem połowy opłaty od pozwu, a w pozostałym zakresie koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

sygn. akt 845/20 upr

UZASADNIENIE

K. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo – Produkcyjne K. K. wniósł od zasądzenie od Gminy K. kwoty 16.667 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 03.05.2020 r. Wniósł również o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu wskazał, że zawarł z Gminą K. umowy o świadczenie usług polegających na dowozie uczniów do szkół: Szkoły Podstawowej w K., K., B. oraz Szkoły nr 3 w K.. W dniu 31 marca 2020 r. po wykonaniu usługi przewozu wystawił 4 faktury VAT z trzydziestodniowym terminem płatności. Łączna kwota należności wynikających z wystawionych faktur wyniosła 16.667 zł. Pomimo wezwań do zapłaty Gmina K. nie uregulowała należności.

Gmina K. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Wniosła również o zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że w związku z zaistniałą w marcu 2020 r., na terenie kraju sytuacją epidemiologiczną, powód nie świadczył na rzecz pozwanej usług dowozu dzieci do szkół. Z tego względu pozwana zaproponowała powodowi podpisanie aneksu, który zabezpieczałby jego interesy w ten sposób, że nastąpiłaby zmiana wynagrodzenia powoda i pozwana wypłacałaby wynagrodzenie za gotowość do świadczenia usługi w wysokości 50% kwoty wynagrodzenia za miesiąc marzec 2020 r. Zmiana ta obowiązywałaby w okresie od dnia 01.04.2020 r. do dnia wznowienia świadczenia usług przez powoda. W tym celu pozwana Gmina K. przygotowała projekty aneksów do każdej z zwartych umów i w dniu 27 marca 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej wysłała do powoda wiadomość w celu umówienia spotkania i dokonania zmian w umowach. Powód nie zareagował na wiadomość i aneksy nie zostały podpisane. W związku z tym, że zajęcia dydaktyczne z szkołach zostały zawieszone na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, pozwana z dniem 9 kwietnia 2020 r. odstąpiła od w/w umów o świadczenie usług dowozu dzieci do szkół na terenie Gminy K. na podstawie art. 145 ustawy Prawo zamówień publicznych, która była podstawą zawarcia z powodem umów o świadczenie usługi dowozu dzieci. Pozwany wskazał również, że każda z zawartych z powodem umów zawierała postanowienie warunkujące świadczenie usługi przez powoda przewozu uczniów od zakupu przez pozwaną biletów miesięcznych na liniach przewozów regularnych, a bilety za kwiecień 2020 r. nie zostały przekazane do szkół. Dodatkowo nie zgłaszano powodowi zapotrzebowania przewozu dzieci w miesiącu kwiecień 2020.

Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:

Powód K. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo – Produkcyjne K. K. i świadczy m.in. usługi przewozu osób.

W dniu 05.07.2019 r. Gmina K. ogłosiła dwa przetargi na usługi polegające na dowozie dzieci i młodzieży do szkół w roku szkolnym 2019/2020 na okres od dnia 02.09.2019 r. do 26.06.2020 r. w części zamówienia dotyczącego wynajmu autobusów i autokarów, od wykonawców wymagano posiadania aktualnego zezwolenia na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób lub licencji na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie transportu drogowego osób na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

Do obu przetargów przystąpił powód i jego oferta została przyjęta, co doprowadziło do podpisania z nim następujących umów:

1.  Umowa z dnia 09.08.2019 r. nr (...).272.77.2019 o świadczenie usługi polegającej na dowozie uczniów z miejscowości J., P., G., C. do Szkoły Podstawowej w K. (tj. budynek w miejscowości K. i K.). Zgodnie z umową usługa miała być świadczona w roku szkolnym 2019/2020, w okresie od dnia 02.09.2019 r. do 26.06.2021 r., w dniach, w których będą prowadzone zajęcia szkolne. W każdym w pojeździe przewożącym dzieci musiał być opiekun, a przewóz uczniów realizowany miał być na podstawie zakupionych przez Gminę K. biletów miesięcznych na liniach przewozów regularnych wykonawcy, w krajowym transporcie drogowym osób na podstawie ustawy o transporcie drogowym, które swym przebiegiem umożliwiają przewóz uczniów z miejsc zamieszkania do szkół oraz ze szkół do miejsc zamieszkania. Z przewozów miały korzystać dzieci na podstawie imiennych biletów miesięcznych wydanych przez wykonawcę na podstawie otrzymanych od dyrektorów szkół imiennych list uczniów. Wynagrodzenie wykonawcy określono jako ryczałtowe i stanowiła je cena zakupywanych biletów miesięcznych. Gmina K. zobowiązała się do opłacania wynagrodzenia w okresach miesięcznych, w terminie 30 dni od otrzymania obciążenia. Miesięczne wynagrodzenie obliczane miało być jako iloczyn uśrednionej ceny jednego biletu miesięcznego dla jednego ucznia, tj. 98,00 zł z VAT i liczby wydanych na dany miesiąc biletów miesięcznych.

2.  Umowa z dnia 13.08.2019 r. nr (...).272.79.2019 o świadczenie usługi polegającej na dowozie uczniów z miejscowości K., S., N., M. do Szkoły Podstawowej w K. (tj. budynek w miejscowości K. i K.). Zgodnie z umową usługa miała być świadczona w roku szkolnym 2019/2020, w okresie od dnia 02.09.2019 r. do 26.06.2021 r., w dniach, w których będą prowadzone zajęcia szkolne. W każdym w pojeździe przewożącym dzieci musiał być opiekun, a przewóz uczniów realizowany miał być na podstawie zakupionych przez Gminę K. biletów miesięcznych na liniach przewozów regularnych wykonawcy, w krajowym transporcie drogowym osób na podstawie ustawy o transporcie drogowym, które swym przebiegiem umożliwiają przewóz uczniów z miejsc zamieszkania do szkół oraz ze szkół do miejsc zamieszkania. Z przewozów miały korzystać dzieci na podstawie imiennych biletów miesięcznych wydanych przez wykonawcę na podstawie otrzymanych od dyrektorów szkół imiennych list uczniów. Wynagrodzenie wykonawcy określono jako ryczałtowe i stanowiła je cena zakupywanych biletów miesięcznych. Gmina K. zobowiązała się do opłacania wynagrodzenia w okresach miesięcznych, w terminie 30 dni od otrzymania obciążenia. Miesięczne wynagrodzenie obliczane miało być jako iloczyn uśrednionej ceny jednego biletu miesięcznego dla jednego ucznia, tj. 98,00 zł z VAT i liczby wydanych na dany miesiąc biletów miesięcznych.

3.  Umowa z dnia 14.11.2019 r. nr (...).272.123.2019 o świadczenie usługi polegającej na dowozie uczniów z miejscowości kol. J., G., K., G., K., T. do Szkoły Podstawowej w B.. Zgodnie z umową usługa miała być świadczona w roku szkolnym 2019/2020, w okresie od dnia 01.12.2019 r. do 26.06.2021 r., w dniach, w których będą prowadzone zajęcia szkolne. W każdym w pojeździe przewożącym dzieci musiał być opiekun, a przewóz uczniów realizowany miał być na podstawie zakupionych przez Gminę K. biletów miesięcznych na liniach przewozów regularnych wykonawcy, w krajowym transporcie drogowym osób na podstawie ustawy o transporcie drogowym, które swym przebiegiem umożliwiają przewóz uczniów z miejsc zamieszkania do szkół oraz ze szkół do miejsc zamieszkania. Z przewozów miały korzystać dzieci na podstawie imiennych biletów miesięcznych wydanych przez wykonawcę na podstawie otrzymanych od dyrektorów szkół imiennych list uczniów, które mogą być aktualizowane w okresach miesięcznych. Wynagrodzenie wykonawcy określono jako ryczałtowe i stanowiła je cena zakupywanych biletów miesięcznych. Gmina K. zobowiązała się do opłacania wynagrodzenia w okresach miesięcznych, w terminie 30 dni od otrzymania obciążenia. Miesięczne wynagrodzenie obliczane miało być jako iloczyn uśrednionej ceny jednego biletu miesięcznego dla jednego dziecka w wieku od 6 lat wzwyż, tj. 150,00 zł z VAT oraz dla przedszkolaków, tj. 5,00 zł z VAT i liczby wydanych na dany miesiąc biletów miesięcznych.

4.  Umowa z dnia 14.11.2019 r. nr (...).272.124.2019 o świadczenie usługi polegającej na dowozie uczniów z miejscowości S., W., M. (...), B. do Szkoły Podstawowej nr (...) w K.. Zgodnie z umową usługa miała być świadczona w roku szkolnym 2019/2020, w okresie od dnia 01.12.2019 r. do 26.06.2021 r., w dniach, w których będą prowadzone zajęcia szkolne. W każdym w pojeździe przewożącym dzieci musiał być opiekun, a przewóz uczniów realizowany miał być na podstawie zakupionych przez Gminę K. biletów miesięcznych na liniach przewozów regularnych wykonawcy, w krajowym transporcie drogowym osób na podstawie ustawy o transporcie drogowym, które swym przebiegiem umożliwiają przewóz uczniów z miejsc zamieszkania do szkół oraz ze szkół do miejsc zamieszkania. Z przewozów miały korzystać dzieci na podstawie imiennych biletów miesięcznych wydanych przez wykonawcę na podstawie otrzymanych od dyrektorów szkół imiennych list uczniów, które mogą być aktualizowane w okresach miesięcznych. Wynagrodzenie wykonawcy określono jako ryczałtowe i stanowiła je cena zakupywanych biletów miesięcznych. Gmina K. zobowiązała się do opłacania wynagrodzenia w okresach miesięcznych, w terminie 30 dni od otrzymania obciążenia. Miesięczne wynagrodzenie obliczane miało być jako iloczyn uśrednionej ceny jednego biletu miesięcznego dla jednego dziecka w wieku od 6 lat wzwyż, tj. 144,00 zł z VAT oraz dla przedszkolaków, tj. 5,00 zł z VAT i liczby wydanych na dany miesiąc biletów miesięcznych.

W każdej z umów przewidziano prawo odstąpienia przez zamawiającego od umowy w przypadku wystąpienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy , lub dalsze wykonywanie umowy może zagrozić istotnemu interesowi bezpieczeństwa lub bezpieczeństwu publicznemu. Zamawiający mógł odstąpić od umowy w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o tych okolicznościach.

(dowód: wydruk z (...) k. 8,dokumentacja przetargowa k. 187-211oraz k. 347 – 366, umowy k. 18-24, k. 25-30, k. 31-37, 38-43).

Do marca 2020 r. realizacja zawartych pomiędzy stronami umów przebiegała bezproblemowo. Listy uczniów były przekazywane powodowi przez administracje szkół w różny sposób i na podstawie tych list powód wystawiał faktury za przejazd. Trzy szkoły podstawowe, w tym szkoła w K. stworzyły listy we wrześniu 2019 r. i w przypadku zmian aktualizowały je. Szkoła Podstawowa w B. przekazywała listę dzieci co miesiąc i ostatni raz przekazała powodowi listę w marcu 2020 r., która dotyczyć miała miesiąca kwiecień 2020 r. Pracownicy Gminy K. nie uczestniczyli w przekazywaniu list powodowi i nie kontaktowali się z nim w sprawie ich aktualizacji. Dyrektorzy szkół mieli obowiązek przekazać listy przewożonych dzieci również do Urzędu Gminy raz w miesiącu, co czynili albo pod koniec miesiąca poprzedzającego, albo na początku miesiąca, w którym realizowany był przewóz. Dyrektorzy szkół nie otrzymywali biletów miesięcznych i nie pośredniczyli w przekazywaniu ich dzieciom. Dyrektorzy szkół nie uczestniczyli również w rozmowach wykonawcy z przedstawicielami Gminy K.. Bilety były rozdawane dzieciom przez opiekunów znajdujących się w każdym autobusie pod koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, na który były zakupione. Również faktury za przewóz wystawiane były w miesiącu poprzedzającym miesiąc wykonywania usługi (za wyjątkiem faktur za wrzesień i październik 2019 r.). Do faktur dołączana była lista dzieci, które miały korzystać z przewozu. Faktury były weryfikowane z listami dzieci, które dołączył do nich wykonawca oraz z listami dzieci przekazywanymi Gminie przez szkoły.

(dowód: oświadczenie wicedyrektora SP w K. A. P., k. 91; zeznania dyr. SP w B. E. P., k. 99 verte; zeznania dyr. SP w K. J. P., k.99 verte – 100; zeznania B. B., k. 115 verte; zeznania M. L., k. 115 verte -116; zeznania K. K., k. 173 verte – 174, listy dzieci przewożonych k. 121 – 169, faktury z listami k. 215 - 323 ).

W dniu 04 marca 2020 r. w Polsce stwierdzono pierwszy przypadek zachorowania na wirus (...)19. Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, w okresie od dnia 12 marca 2020 r. do dnia 25 marca 2020 r. na obszarze kraju ograniczone zostało funkcjonowanie publicznych i niepublicznych jednostek systemu oświaty. W tym okresie przedszkola, szkoły i placówki oświatowe zarówno publiczne, jak i niepubliczne nie prowadziły zajęć dydaktyczno-wychowawczych.

Kolejnym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19 od dnia 25 marca 2020 r. wprowadzono obowiązek realizowania zadań edukacyjnych za pomocą metod i technik kształcenia na odległość, przy czym wprowadzając rozporządzenie Minister Edukacji Narodowej za pośrednictwem mediów informował, iż będzie ono obowiązywało do dnia 10.04.2021 r., a następnie średnio co dwa tygodnie przedstawiciele ministerstwa informowali o kolejnym przedłużeniu nauki zdalnej i sytuacja taka trwała do zakończenia roku szkolnego 2019/2020.

Na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19 od 6 maja 2020 r. dopuszczono możliwość otwierania żłobków i przedszkoli, przy czym rodzice w przedszkolach, których dotyczył świadczony przez powoda dowóz, nie zdecydowali się na posłanie dzieci do przedszkola.

(bezsporne)

Pod koniec marca 2020 r. Gmina K. przygotowała 4 aneksy do umów łączących ją z powodem, które miały wprowadzić zmianę wynagrodzenia należnego powodowi, a polegającą na tym, że poczynając od dnia 01.04.2020 r. do końca miesiąca kalendarzowego poprzedzającego wznowienie zajęć dydaktycznych w szkołach, Gmina będzie wypłacała wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe
za gotowość do świadczenia usługi w wysokości 50% kwoty brutto wynagrodzenia za miesiąc marzec 2020 r.

(dowód: aneksy, k. 61-64)

O propozycji zawarcia aneksów pozwany poinformował powoda w mailu z dnia 27.03.2020 r., w którym wskazano, że aneksy zostały sporządzone w związku panującą w kraju sytuacją epidemiologiczną. We wiadomości poproszono powoda o zgłoszenie się do Urzędu Gminy K. w dniu 31 marca 2020 r. w godzinach od 10:00 do 15:00 w celu podpisania aneksu. 30 marca 2020 r. do powoda zadzwoniła pracownica pozwanego A. G. z pytaniem czy dostał maila. Powód w rozmowie zapytał o możliwość spotkania i rozmowy na temat aneksów, ale spotkał się z odmową.

(dowód: wydruk wiadomości e-mail, k. 65, zeznania powoda k. 173v).

W dniu 31.03.2020 r. powód wystawił następujące faktury VAT:

1.  nr (...), na kwotę 4.075,00 zł, obejmująca sprzedaż biletów na miesiąc kwiecień 2020 r. za przejazd do Szkoły Podstawowej w B.,

2.  nr (...), na kwotę 5.880,00 zł, obejmująca sprzedaż biletów na miesiąc kwiecień 2020 r. za przejazd do Szkoły Podstawowej w K.,

3.  nr (...), na kwotę 3.822,00 zł, obejmująca sprzedaż biletów na miesiąc kwiecień 2020 r. za przejazd do Szkoły Podstawowej w K.,

4.  nr (...), na kwotę 2.890,00 zł, obejmująca sprzedaż biletów na miesiąc kwiecień 2020 r. za przejazd do Szkoły Podstawowej nr (...) w K..

Faktury zostały wysłane do Gminy K., gdzie odebrano je w dniu 02.04.2020 r.

(dowód: faktury wraz z listą uczniów, k. 11-15, 79-90, potwierdzenie odbioru k. 16-17)

Gmina K. pismem z dnia 09.04.2020 r. na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień publicznych, z dniem 09.04.2020 r. odstąpiła od umów dotyczących świadczenia przez K. K. usług dowozu dzieci do szkół, tj. umowy nr (...).272.77.2019 z dnia 09.08.2019 r., (...).272.79.2019 z dnia 13.08.2019 r., (...).272.123.2019 z dnia 14.11.2019 r. oraz (...). 272.124.2019 z dnia 14.11.2019 r.. O odstąpieniu od umowy powód został poinformowany za pośrednictwem e-maila w dniu 09.04.2020r., a pismo odebrał w dniu 15.04.2020 r.

(dowód: pismo, k. 66, e-mail k. 67, dowód odbioru pisma k. 68-69)

Pismem z dnia 15.04.2020 r. K. K. wezwał Gminę K. do cofnięcia oświadczenia z dnia 09.04.2020 r. o odstąpieniu od umów na dowóz dzieci do szkół i niezwłocznego podjęcia rozmów ugodowych zmierzających do uzgodnienia modyfikacji zawartej umowy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i interesem obu stron. Ponadto wezwał do uregulowania należności wynikającej z faktur nr (...).

Pismami z dnia 03.06.2020 r. oraz 27.05.2020 r. pozwany odmówił cofnięcia oświadczenia i zapłaty za faktur.

(dowód: wezwanie, k. 70-72, pisma i wiadomości e-mail k. 73 - 78)

Wezwaniem z dnia 15.06.2021 r. powód wezwał pozwaną do uregulowania zadłużenia z wystawionych w marcu 2020 r. faktur.

(dowód: wezwanie k. 11)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Stan faktyczny między stronami był w zasadzie bezsporny. Również żadna ze stron nie kwestionowała przedłożonych przez przeciwników dokumentów. Nie kwestionowane były również zeznania przesłuchanych świadków, za wyjątkiem częściowo zeznań M. L., przy czym w ocenie sądu wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie oraz same strony zeznawali logicznie, spójnie i sąd nie znalazł podstaw aby odmówić ich zeznaniom wiarygodności. Zarówno z zeznań świadków jak i z przedłożonych przez stron dokumentów sąd był w stanie ustalić stan faktyczny i przedbieg współpracy w zakresie dowozu dzieci do szkół w całym okresie obowiązywania zawartych przez stron umów, których realizacja przebiegała prawidłowo do czasu wykrycia w Polsce w marcu 2020 r. kolejnych przypadków zakażenia wirusem (...)19, przy czym pomiędzy stronami nie była sporna wysokość wynagrodzenia za marzec 2020 r., a jedynie za miesiąc kwiecień 2020 r.

Wirus (...)19 ( (...)2), potocznie zwany koronawirusem, poczynając od marca 2020 r. wpłynął na każdy aspekt naszego życia, począwszy od kwestii zdrowotnych, a na sprawach związanych działalnością gospodarczą kończąc. Zamknięto również placówki kulturalne i edukacyjne. Wiele zawartych przed pandemią umów stało się niemożliwymi do wykonania.

W ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ustawodawca podjął próbę uregulowania stosunków gospodarczych, których wykonanie zostało zagrożonego w wyniku pandemii. W celu łagodzenia negatywnego wpływu pandemii na gospodarkę, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w tej ustawie również szeregu przepisów, dotyczących udzielania zamówień publicznych i m.in. w art. 15r ust. 1 cytowanej ustawy wskazał, że strony umowy w sprawie zamówienia publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, niezwłocznie, wzajemnie informują się o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem (...)19 na należyte wykonanie tej umowy, o ile taki wpływ wystąpił lub może wystąpić. Strony umowy potwierdzają ten wpływ, dołączając do informacji oświadczenia lub dokumenty, które mogą dotyczyć w szczególności:

1.  nieobecności pracowników lub osób świadczących pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy (np. zlecenie, dzieło), które uczestniczą lub mogłyby uczestniczyć w realizacji zamówienia;

2.  decyzji wydanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego lub działającego z jego upoważnienia państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego w związku z przeciwdziałaniem (...)19, nakładających na wykonawcę obowiązek podjęcia określonych czynności zapobiegawczych lub kontrolnych;

3.  poleceń lub decyzji wydanych przez wojewodów, ministra właściwego do spraw zdrowia lub Prezesa Rady Ministrów, związanych z przeciwdziałaniem (...)19

4.  okoliczności, o których mowa w pkt 1–4, w zakresie w jakim dotyczą one podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy.

Jeśli jednak przesłana informacja, o której mowa wyżej, nie będzie wystarczająca, zgodnie z art. 15r ust. 2 ustawy, każda ze stron umowy może żądać przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem (...)19 na należyte wykonanie tej umowy. Takie żądanie będzie uzasadnione w sytuacji, gdy określona informacja będzie stanowiła podstawę zmiany umowy, a zamawiający uzna, że sytuacja wykonawcy wymaga dodatkowego udokumentowania. Uprawnienie do żądania dodatkowych oświadczeń lub dokumentów nie wyłącza możliwości ich samouzupełnienia przez stronę składającą oświadczenie.

Art. 15r ust. 3 ustawy wprowadza obowiązek przekazania drugiej stronie umowy stanowiska, wraz z uzasadnieniem, odnośnie wpływu wskazanych okoliczności na należyte jej wykonanie w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania. Jeżeli strona umowy otrzymała kolejne oświadczenia lub dokumenty, termin liczony jest od dnia ich otrzymania.

Dalej w art. 15r ust. 4 ustawy wskazano, że jeśli zamawiający, po stwierdzeniu, że okoliczności związane z wystąpieniem (...)19, o których mowa w ust. 1, mogą wpłynąć lub wpływają na należyte wykonanie umowy, o której mowa w ust. 1, może w uzgodnieniu z wykonawcą dokonać zmiany umowy, o której mowa w art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, w szczególności przez:

1) zmianę terminu wykonania umowy lub jej części, lub czasowe zawieszenie wykonywania umowy lub jej części,

2) zmianę sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych,

3) zmianę zakresu świadczenia wykonawcy i odpowiadającą jej zmianę wynagrodzenia wykonawcy

o ile wzrost wynagrodzenia spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekroczy 50% wartości pierwotnej umowy.

Zauważyć należy, że art. 15r ust. 4 cytowanej ustawy, odnosi się wprost do zmiany umowy, o której mowa w art. 144 ust. 1 pkt 3 prawo zamówień publicznych, co oznacza, że przepis sam w sobie nie kreuje samodzielnej podstawy prawnej zmiany umowy, lecz wprowadza pewne obowiązki w przypadku zmiany umowy z uwagi na wystąpienie (...)19. Ustawodawca zakłada, że fakt wystąpienia (...)19 sam w sobie jest „okolicznością, której zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć”, więc nie nakłada dodatkowego obowiązku wykazywania nieprzewidywalności, ale koncentruje się na związku przyczynowym i skutku (vide: F. M., „Wpływ „tarczy antykryzysowej” na zamówienia publiczne” lex el/2020).

Zgodnie z art. 15r ust. 5 ustawy, jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego zawiera postanowienia korzystniej kształtujące sytuację wykonawcy, niż wynikałoby to z ust. 4, do zmiany umowy stosuje się te postanowienia, z zastrzeżeniem, że okoliczności związane z wystąpieniem (...)19, o których mowa w ust. 1, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wykonania umownego prawa odstąpienia od umowy.

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika ze składanych przez strony pism i prezentowanych przez pełnomocników stanowisk, żadna ze stron w okresie od marca 2020 r. do 9 kwietnia 2020 r., tj. do dnia wykonania przez pozwanego umownego prawa odstąpienia od umowy, nie powoływała się i nie stosowała w swoich działaniach zapisów cytowanej wyżej ustawy zwanej potocznie „tarczą antykryzysową”, w szczególności nie zastosowano art. 15r ust. 1 i nie informowano się wzajemnie o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem (...)19 na należyte wykonanie umów, przy czym akurat w sytuacji stron nie wymagał udowodnienia fakt zamknięcia szkół i przedszkoli, a co za tym idzie brak konieczności dowozu dzieci do tych placówek.

Pozwany proponując powodowi zawarcie aneksu, powoływał się na panująca w kraju sytuację epidemiologiczną i brak świadczenia usług dowozu dzieci do szkół na terenie Gminy K.. Powód otrzymawszy propozycję zawarcia aneksu, nawet bez znajomości ustawy antykryzysowej, musiał być świadomy, że rozwijająca się na świecie sytuacja nie jest stanem „normalnym” i że zarówno on ani pozwany nie byli w stanie przewidzieć jej w chwili zawierania umów na dowóz. W ocenie sądu powód, który mimo braku realizacji zamówienia w marcu 2020 r., otrzymał całe należne mu zgodnie z umową wynagrodzenie, zapoznawszy się z przesłanymi mu przez pozwaną projektami aneksów, jeśli nie zgadzał się z ich treścią, mógł w odpowiedzi przesłać swoje propozycje lub uwagi – również za pośrednictwem poczty elektronicznej. Tymczasem ograniczył się jedynie do kontaktu telefonicznego i nie stawił się w terminie wskazanym przez pozwanego, kiedy również mógł podjąć próbę rozmowy na temat zmiany umowy, czego nie uczynił. Również pozwany winien przejawiać się większym zaangażowaniem w celu wprowadzenia korzystnych dla niego zmian w umowie, a nie ograniczyć się jedynie do wysłania maila i wskazania powodowi godzin, w których miał stawić się w Urzędzie Gminy jedynie w celu złożenia podpisu, a nie w celu spotkania, żeby proponowane zmiany omówić i osiągnąć obopólne porozumienie. W miesiącach marzec – kwiecień 2020 nikt nie był w stanie przewidzieć jak długo potrwa stan epidemii i jakie będą jej skutki, wobec czego należało podjąć skuteczną próbę rozwiązania problemu, tak by żadna ze stron nie poniosła większego uszczerbku.

W ocenie sądu zaproponowane przez pozwanego zmiany w umowie były uczciwe i nie pogarszały sytuacji powoda, ponieważ powód nie wykonując przewozu dzieci, ponosił mniejsze koszty, choćby w zakresie zatrudnienia czterech opiekunów, których obecność, zgodnie z zawartymi umowami, była niezbędna w czasie przejazdu. Powód wprawdzie wskazywał, że mimo niewykonywania usługi dowozu ponosi koszty utrzymania linii w kwocie około 5.000 zł – 5.500 zł na każdą linię, oprócz paliwa, przy czym kosztów tych w żaden sposób nie udowodnił i nawet nie próbował wykazać. Powód wskazywał również, że pozwany wymagał od niego prowadzenia i utrzymania regularnych linii, przy czym również i tej okoliczności nie wykazał. Jak wynika z SIWZ, zamawiający wymagał od przewoźnika licencji, a nie utrzymania linii regularnych, poza tym powód nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby w jakich godzinach na poszczególnych trasach były wykonywane dowozy dzieci i jak wyglądały trasy i rozkład jazy autobusów powoda w czasie wykonywania usługi oraz w okresie, gdy nie była ona świadczona.

Wbrew twierdzeniom powoda, pozwany skutecznie złożył powodowi w dniu 9 kwietnia 2020 r. oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Zgodnie z obowiązującym w dniu 09.04.2020 r. brzmieniem art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych, w razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, lub dalsze wykonywanie umowy może zagrozić istotnemu interesowi bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwu publicznemu, zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o tych okolicznościach.

W ocenie sądu wystąpienie stanu epidemii z całą pewnością może i powinno być uznane za istotną zmianę okoliczności. Zawierając umowy strony nie mogły przewidzieć sytuacji jaka zapanowała na świecie w związku z zaistnieniem koronawirusa. Oczywiste jest, że jest to sytuacja nadzwyczajna, bez precedensu, nie mająca miejsca w najnowszej historii. W wyroku z dnia 8 marca 2018 r., w sprawie
II CSK 303/17 Sąd Najwyższy stwierdził, że „ Nadzwyczajna zmiana stosunków rozumiana jest jako zdarzenie rzadko zachodzące, niezwykłe, wyjątkowe, normalnie niespotykane. Do przyczyn zaistnienia takiego stanu zaliczane są zdarzenia natury przyrodniczej (nieurodzaj), społecznej (epidemia, klęski żywiołowe, kryzys gospodarczy), powszechnie występujące. Do tych sytuacji zaliczane są także zaskakujące zmiany stawek podatkowych albo celnych, czy gwałtowne zmiany poziomu cen na rynku. Nieprzewidywalność związana jest z przyszłą sytuacją, a brak było podstaw do zdiagnozowania jej przez strony”. Oczywistym jest również okoliczność, że pozwany z pieniędzy publicznych zmuszony był płacić za usługę, która nie była wykonywana, co z całą pewnością nie leżało w interesie publicznym.

Wykonaniu przez pozwanego prawa do odstąpienia od umowy nie sprzeciwiają się ani brzmienie art. 15r ust. 5 ustawy antykryzysowej, ani zapisy wiążących strony umów. Jak wskazano wyżej, z treści art. 15r ust. 5 wynika, że okoliczności związane z wystąpieniem (...)19, o których mowa w art. 15 r ust. 1, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wykonania umownego prawa odstąpienia od umowy, tymczasem pozwany odstępując od umowy powołał się na fakt zawieszenia zajęć dydaktyczno – wychowawczych w szkołach od dnia 12.03.2020 r.. Owszem miało to bezpośredni związek z pandemią, ale podstawą odstąpienia od umowy nie były żadne z okoliczności wymienione w art. 15 r ust. 1 ustawy. Co do treści zawartych przez strony umów, w każdej z nich wyraźnie zapisano takie prawo dla zamawiającego.

Na podzielnie nie zasługuje stanowisko pełnomocnika powoda, że pozwany spóźnił się z wykonaniem umownego odstąpienia od umowy, albowiem nieuzasadnionym jest stanowisko, że 30 – dniowy termin do jego wykonania zaczął biec w dniu 11 marca 2020 r., tj. w pierwszym dniu zawieszenia zajęć szkolnych. W tym dniu zawieszenie działalności placówek szkolnych i przedszkoli dotyczyły jedynie okresu dwóch tygodni. Nikt, również żadna ze stron ani przedstawiciele władz, nie byli w stanie przewidzieć, że sytuacja pandemiczna w kraju rozwinie się i powrót do szkół nie będzie możliwy aż do końca roku szkolnego.

Również zarzut pozwanego, że powodowi nie należy się wynagrodzenie za miesiąc kwiecień 2020 r. z tego powodu, że nie doszło do zakupienia biletów miesięcznych na kwiecień 2020 r. jest całkowicie chybiony. Analizując zarówno zapisy wiążących strony umów oraz sam sposób ich realizacji, zauważyć należy, że nigdy nie miała miejsce wskazywana przez pozwanego sytuacja kupowania biletów na kolejne okresy miesięczne. W relacjach powód – szkoły regułą było, że oprócz szkoły w B., szkoły sporządziły listy na początku września 2020 r. i przekazały je powodowi, po czym informowały go jedynie o zmianach. To, że szkoły miały obowiązek przekazywania raz w miesiącu pozwanemu list przewożonych uczniów, nie oznacza, że taki obwiązek miały wobec powoda, tym bardziej, że w umowach z powodem takiego obowiązku nie zamieszczono, w dwóch z nich wskazano jedynie, że „listy mogą być uaktualniane”. W związku z tym, powód nie musiał czekać na złożenie zamówienia biletów na kolejny miesiąc, bądź ich zakup. Faktury wystawił na podstawie posiadanych list, co czynił w poprzednich miesiącach. Zauważyć również należy, że począwszy od października 2020 r. powód wystawiał faktury w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który były wystawiane i taka praktyka nie była przez pozwanego kwestionowana. Do dnia odstąpienia od umowy pozwany nie zakwestionował również faktur otrzymanych za miesiąc kwiecień 2020 r.

Wprawdzie z treści art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych
w brzmieniu na dzień 9.04.2020 r. wynikało, że w przypadku odstąpienia przez zamawiającego od umowy, wykonawca może żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy, w ocenie sądu, mając na uwagę szczególną sytuację, w jakiej znalazły się strony oraz biorąc pod uwagę zasady współżycia społecznego, zasadnym było przyznanie powodowi połowy wynagrodzenia za miesiąc kwiecień 2020 r., albowiem był gotowy do wykonania zamówienia, a nie doszło do tego z przyczyn od niego niezależnych, przy czym przyczyny te nie leżały również po stronie pozwanego.

Mając na uwadze powyższe oraz zapisy art. 5 kc Sąd uznał, iż przyznanie 50 % dochodzonego roszczenia jest w pełni uzasadnione.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc znosząc wzajemnie pomiędzy stronami koszty wynagrodzenia pełnomocników i rozdzielając pomiędzy strony koszt opłaty od pozwu po połowie.