Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kętrzynie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: asesor sądowy Michał Wiśniewski

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Beata Bukiejko

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. w K.

sprawy z powództwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko P. S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanego P. S. kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

asesor sądowy Michał Wiśniewski

Sygn. akt I C 777/24 upr

UZASADNIENIE

Powód (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanego P. S. kwoty 17.082,55 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 23 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, jak również zasądzenia od pozwanego zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu wskazał, że pozwany zawarł umowę (...), zaś usługa ta była świadczona drogą elektroniczną. Tożsamość pozwanego oraz wola zawarcia umowy został potwierdzona przez rejestrację na internetowej platformie usług powoda oraz przez dokonanie potwierdzenia biometrycznego autentyczności tożsamości pozwanego. Zgodnie z zawartą umową pożyczki kwoty do zapłaty przez pozwanego na rzecz powoda wyniosły: 10.800 zł tytułem należności głównej oraz całkowity koszt pożyczki wynoszący 9.000 zł. Do dnia wypowiedzenia umowy pożyczki strona pozwana wpłaciła na rzecz powoda kwotę 2.750 zł.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na swoją rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zakwestionował, aby otrzymał on od powoda kapitał przedmiotowej pożyczki oraz zakwestionował zasadność i wysokość naliczonych przez powoda kosztów pożyczki. Pozwany podniósł także zarzut abuzywności postanowień umowy oraz sprzeczności umowy pożyczki z treścią przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) spółka akcyjna z siedzibą w W. jako pożyczkodawca, wygenerował w dniu 13 listopada 2023 r. wydruk komputerowy zatytułowany „Umowa pożyczki gotówkowej nr (...)”. Jako pożyczkobiorca został wskazany P. S.. Kwota pożyczki wyniosła 10.800 zł, kredytowane koszty pożyczki wyniosły 4.322 zł. Kredytowane koszty pożyczki miały zostać potrącone z pożyczki celem pokrycia kosztów zawarcia umowy, tym: opłaty przygotowawczej wynoszącej 150 zł, prowizji pośrednika w wysokości 432 zł, prowizji pożyczkodawcy w kwocie 3.740 zł. Stopa oprocentowania została określona na kwotę 18,434733% w skali roku. Całkowity koszt pożyczki został określony na kwotę 9.000 zł. (...) zostało określone na poziomie 55,184378%. Całkowita kwota do zapłaty wyniosła 19.800 zł. Pożyczka miała zostać udzielona na 36 miesięcy.

Warunkami zawarcia umowy pożyczki, zgodnie z § 3 ust. 1 regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną (dalej: regulamin pożyczki) były m.in. pozytywna weryfikacja tożsamości klienta i złożenie wniosku pożyczkowego przez klienta. Zgodnie z § 3 ust. 4 pkt a) i b) regulaminu pożyczki, sprecyzowanymi warunkami zawarcia umowy pożyczki było m.in. każdorazowa pozytywna weryfikacja zgodności danych przy rejestracji lub logowaniu do strefy klienta oraz weryfikacja tożsamości klienta w oparciu o tzw. dane biometryczne, z zachowaniem „specjalnych metod technicznych”.

Wydruki umowy, formularza informacyjnego oraz regulaminu pożyczki nie zostały podpisane elektronicznie ani własnoręcznie.

(dowód: wydruki umowy (...) z 13 listopada 2023 r. wraz z formularzem informacyjnym oraz regulaminem pożyczki – k. 4-10)

Dnia 13 listopada 2023 r. sporządzony został wydruk „potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki gotówkowej (...)”. Wydruk został wygenerowany automatycznie oraz nie został podpisany elektronicznie ani własnoręcznie.

(dowód: wydruk „potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki gotówkowej (...)” – k. 11)

Dnia 13 listopada 2023 r. sporządzony został wydruk „Protokół weryfikacji biometrycznej wykonanej dla wniosku nr (...)”. Wydruk ten nie został podpisany elektronicznie ani własnoręcznie.

(dowód: wydruk” protokół weryfikacji biometrycznej wykonanej dla wniosku nr (...)” – k. 18)

W dniu 24 lipca 2024 r. zostało sporządzone wypowiedzenie umowy pożyczki (...) wraz z wezwaniem do zapłaty. Dokument ten został doręczony pozwanemu w dniu 29 lipca 2024 r.

(dowód: wypowiedzenie umowy wraz z wezwaniem do zapłaty i potwierdzeniem odbioru – k. 14-16)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu jako nieudowodnione.

Stan faktyczny został ustalony przez sąd, na podstawie załączonych przez strony dowodów z dokumentów. W większości dokumenty te stanowiły niepodpisane wydruki. Fakt sporządzenia wskazanych wydruków nie budził wątpliwości sądu, jednakże dokumenty tego rodzaju uznano za przedstawiające nikłą moc dowodową.

W ocenie sądu orzekającego powód nie przedstawił dowodów zawarcia przez strony umowy pożyczki nr (...) oraz akceptacji przez pozwanego treści wskazanej umowy. Ponadto, powód nie udowodnił, że doszło do wypłaty kapitału wynikającego ze wskazanej powyżej umowy pożyczki gotówkowej.

Powód swoje roszczenie wywodził z art. 720 § 1 k.c., który stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej.

Do dochodzonego przez niego roszczenia zastosowanie znajdą również przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1528 ze zm. – dalej u.k.k.). Zgodnie z art. 3 tej ustawy przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1 u.k.k.). Natomiast przez kredyt konsumencki zawierany na odległość rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (art. 5 pkt 13 u.k.k.).

Umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku. Mając na uwadze prounijną wykładnie prawa zwrócić uwagę należy na art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady(...), w myśl której umowy o kredyt sporządza się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Wszystkie umawiające się strony otrzymują egzemplarz umowy o kredyt. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich przepisów krajowych dotyczących ważności umów o kredyt, które są zgodne z prawem wspólnotowym. Ponadto informacje w sprawie zmiany wysokości stopy oprocentowania kredytu oraz wysokości opłat mogą być przekazane konsumentowi na trwałym nośniku (art. 36, art. 38 ust. 2–4). Skoro zmiana danych określonych w dokumencie umowy o kredyt konsumencki (art. 30 ust. 1 pkt 6, 10 i 11) może nastąpić na trwałym nośniku, powinno być dopuszczalne zawarcie samej umowy w identycznej formie ( tak też Czech Tomasz. Art. 29. W: Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2018).

Treść umowy o kredyt konsumencki została uregulowana w art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym umowa powinna określać m. in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7 wskazanego przepisu), informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10 wskazanego przepisu), skutki braku płatności (pkt 12 wskazanego przepisu), sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje (pkt 14 wskazanego przepisu).

W niniejszej sprawie pozwany w pierwszej kolejności zakwestionował fakt wypłaty przez powoda kapitału kredytu.

Wobec zakwestionowania faktu wypłaty kapitału, który zgodnie z treścią umowy pożyczki był świadczeniem główny umowy (pkt 1 ust. 1.1. ppkt a umowy pożyczki – k. 4) – uznano, że faktycznie doszło do zakwestionowania skuteczności zawarcia samej umowy kredytu. Jeżeli bowiem doszłoby do ustalenia braku wypłaty świadczenia głównego, nie można było uznać, aby stronę pozwaną wiązała treść umowy kredytu, rodząca po stronie pozwanej obowiązek zwrotu jakiejkolwiek kwoty tytułem kosztów jej udzielenia.

Mimo zakwestionowania powyższego faktu przez powoda, pozwany nie przedstawił żadnego dowodu wypłaty kapitału, a tym samym nie udowodnił on faktu zawarcia i wykonania zobowiązania opisanego w treści uzasadnienia pozwu. W braku dowodu wypłaty środków stanowiących kapitał pożyczki, nie można było ustalić, czy pozwany jest zobowiązany do zwrotu powodowi jakiejkolwiek kwoty.

Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, dlatego sąd z urzędu dokonuje oceny w zakresie jej istnienia w chwili orzekania, co do istoty sprawy. Brak legitymacji procesowej zarówno czynnej, jak i biernej prowadzi do wydania negatywnego orzeczenia (vide: Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 29.01.2016 r., II Ca 1783/15, LEX nr (...)).

W świetle powyższego, niezależnie od zarzutów i aktywności procesowej stron, sąd zobligowany był do zbadania z urzędu faktu i skuteczności zawarcia umowy mającej łączyć strony, jako podstawy weryfikacji legitymacji procesowej stron.

Do akt sprawy został załączony niepodpisany przez żadną ze stron wydruk umowy pożyczki, formularza informacyjnego i regulaminu pożyczki (k. 4-10). Choć zawarcie umowy pożyczki nie wymaga dla swej ważności formy pisemnej, to należało mieć na uwadze, że dopuszczalność materialna zawarcia określonej umowy w dowolnej formie, nie zwalnia z obowiązku jednoznacznego ustalenia treści oświadczeń woli stron takiej umowy. Powyższe dotyczy także zawarcia umowy przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, bowiem przepisy ustawy procesowej nie zawierają w tym zakresie odmiennej regulacji dotyczącej ciężaru dowodzenia (art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. w zw. z art. 244 i 245 k.p.c.). Należy mieć w szczególności na uwadze, że także prywatny dokument wygenerowany w formie elektronicznej (art. 245 k.p.c.) musi zostać popisany by potwierdzić jego treść. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie nie przedstawiono takiego materiału.

W pierwszej kolejności wskazania wymagało, że nie udowodniono dokonania weryfikacji tożsamości pozwanego (także według twierdzeń pozwu i załączonych do pozwu dokumentów). Powód w treści pozwu wskazał, że tożsamość pozwanego oraz jego wola zwarcia umowy pożyczki wynikały z rejestracji pozwanego na platformie powoda. Zawarcie umowy miało zaś nastąpić m.in. przez „dokonanie potwierdzenia biometrycznego autentyczności tożsamości pozwanego oraz wpisanie przez pozwanego kodu autoryzacyjnego otrzymanego od powoda za pomocą wiadomości tekstowej SMS”. Powyższe czynności miały być dokonane zgodnie z regulaminem pożyczki.

Natomiast jedyny dokument załączony do pozwu, wskazujący na to, że może stanowić możliwą weryfikację biometryczną – stanowił dokument zatytułowany „protokół z weryfikacji biometrycznej wykonanej dla wniosku nr (...)” (k. 18). Dokument ten nie został podpisany fizycznie lub elektronicznie przez żadną ze stron. Stanowił on wydruk z nieznanego systemu, który nie został opisany w regulaminie, umowie ani formularzu informacyjnym. Co więcej, z treści tego dokumentu nie wynika, w związku z jaką czynnością został on sporządzony. Z uwagi na powyższe należało uznać, że nie mógł stanowić potwierdzenia weryfikacji danych biometrycznych, skoro sposób ich ustalenia, nie został nawet sprecyzowany przez powoda, zarówno w uzasadnieniu pozwu jak i załączonych dokumentach.

Powód nie przedstawił także choćby wydruku wiadomości SMS zawierającej kod autoryzacyjny otrzymany przez powoda – o którym wskazywał w treści uzasadnienia pozwu.

W ocenie sądu, brak jest jakichkolwiek danych wskazujących, że to właśnie pozwany złożył oświadczenie woli o treści wynikającej z załączonego do pozwu wydruku umowy (k. 10). W treści wydruków załączonych do pozwu brak było oświadczeń woli pozwanego. Dokumenty te w żaden sposób nie potwierdzały, aby pozwany zawarł określoną umowę pożyczki wskazaną w treści pozwu.

W świetle przedstawionych wydruków nie można było zatem stwierdzić zarówno istnienia zobowiązania po stronie pozwanego względem powoda, jak i jego rzeczywistej treści.

Wobec braku przedstawienia przez powoda dowodu wypłaty kapitału pozwanemu, nie można było ustalić także, aby pozwany był zobowiązany do zwrotu powodowi jakiejkolwiek kwoty. Należy wskazać, że zgodnie z pkt 1 ust. 1.3a) umowy (k. 4) całkowita kwota pożyczki miała zostać udostępniona przez pożyczkodawcę na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Powód nie przedstawił takiego dowodu.

Podsumowując, złożone wraz z pozwem wydruki pochodzą wyłącznie od pożyczkodawcy, a zawarte w nich treści nie zostały w żaden sposób zaakceptowane przez wskazane w nich strony. Brak potwierdzenia, że zostało złożone jakiekolwiek oświadczenie woli przez pozwanego, powoduje, że wydruki te mogły być jedynie projektem umowy, same zaś nie wywołują skutków prawnych. Nawet w przypadku uznania dopuszczalności zawierania umów przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, nie oznacza to, że powód jako przedsiębiorca trudniący się zawodowym zawieraniem umów pożyczek – zwolniony jest obowiązku jednoznacznego udowodnienia faktów zawarcia i wywiązania się z treści umowy.

Na marginesie należało przy tym wskazać, że nawet gdyby powód złożył w toku postępowania dowód wypłaty kapitału pożyczki na rzecz pozwanego, to podstawą faktyczną żądania pozwu był zwrot kapitału pożyczki, nie zaś zwrot z innego tytułu np. bezpodstawnego wzbogacenia. W niniejszej sprawie nie udowodniono zaś, aby strony zawarły umowę pożyczki o treści wynikającej z załączonych do pozwu wydruków.

Powyższe okoliczności są niewystarczające, by na ich podstawie żądać od pozwanego zapłaty kwoty dochodzonej pozwem.

Sam fakt dysponowania przez powoda danymi pozwanego, nie pozwalał na ustalenie, że pozwany złożył jakiekolwiek oświadczenie woli, na skutek którego miało dojść do zawarcia umowy pożyczki. Co więcej, nawet gdyby uznać, że umowa została zawarta tj. strony wyraziły zgodną wolę zawarcia umowy o treści wskazanej w załączonych wydrukach – powód nie udowodnił, że wywiązał się z podstawowego obowiązku pożyczkodawcy tj. wypłaty kapitału.

Wobec ustalenia bezzasadności powództwa z powyższych przyczyn, odstąpiono od dalszej analizy zarzutów naruszenia przez powoda prawa materialnego, przedstawionych w odpowiedzi na pozew.

W świetle powyższego orzeczono jak w I (pierwszym) sentencji.

W punkcie II (drugim) wyroku orzeczono o obowiązku zwrotu kosztów procesu, w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania. Stroną przegrywającą postępowanie w całości był powód, winien on zatem zwrócić pozwanemu koszty niezbędne do celowej obrony. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c.

Na koszty te złożyło się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego wynoszące 3.600 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).