Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kętrzynie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 listopada 2024 r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Sławomir Szubstarski
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Beata Bukiejko

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. w Kętrzynie

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko M. R.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie co do kwoty 1 200 (jeden tysiąc dwieście) złotych wraz z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 21 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanego M. R. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 25 081,96 (dwadzieścia pięć tysięcy osiemdziesiąt jeden, dziewięćdziesiąt sześć) złotych z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 25 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty;

III.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

IV.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4 932 (cztery tysiące dziewięćset trzydzieści dwa) złote wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko M. R. pozew o zapłatę kwoty 26 281,96 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 21 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż 12 stycznia 2023 roku pozwany zobowiązał się – poprzez podpisanie weksla – do zapłaty w dniu 20 czerwca 2023 roku kwoty 27 141,96 zł. Weksel został wystawiony przez pozwanego na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu umowy pożyczki udzielonej przez (...) S.A. na podstawie umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z 12 stycznia 2023 r. Do dnia wypowiedzenia umowy pożyczki pozwany wpłacił na rzecz powoda kwotę 774 zł, natomiast po wypowiedzeniu umowy pożyczki wpłacił kotwę 860 zł, jednak zaprzestał spłaty reszty roszczeń. Na dochodzoną kwotę składa się suma pozostałych rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z art. 481 § 2 ¹ k.c. za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat. Granice wypełnienie weksla określa deklaracja wekslowa załączona do pozwu, którą pozwany również podpisał.

Pozwany M. R. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu podniósł, że powód nieprawidłowo oprocentował nie tylko kapitał udzielonej pożyczki, ale również kredytowane koszty jej udzielenia, do czego nie miał podstawy prawnej. To z kolei spowodowało wskazanie nieprawidłowej stawki (...). Podniesione przez pozwanego wadliwości umowy naruszały art. 30 ust. 1 pkt 6,7 i 10 ustawy o kredycie konsumenckim, dlatego złożył on powodowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Niezależnie od tego zdaniem pozwanego nienależne są powodowi prowizja i opłata przygotowawcza, albowiem wynikają one z postanowień abuzywnych. Powód nie wykazał, aby koszty jego działalności uzasadniały pobranie prowizji i w jakiej wysokości. Dalej pozwany podniósł, że wyeliminowanie świadczeń nienależnych skutkuje brakiem zadłużenia pozwanego w wysokości uzasadniającej wypowiedzenie umowy pożyczki. W konsekwencji powód wypełnił weksel własny wystawiony przez pozwanego niezgodnie z zawartym porozumieniem. Ponieważ powód dochodzi roszczenia z weksla, to zasądzanie świadczenia z umowy stanowiłoby wyjście poza granice żądania.

Pismem z 22 marca 2024 roku powód oświadczył o wpłaceniu przez pozwanego kwoty 1 200 złotych, i w tym zakresie ograniczył pozew ze zrzeczeniem się roszczenia oraz wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie i zasądzenie na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania. W dalszej części pisma podtrzymał dotychczasowe stanowisko i odniósł się do zarzutów podniesionych przez pozwanego.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 12 stycznia 2023 roku pozwany M. R. zawarł z powodem (...) S.A. w W., reprezentowanym przez pełnomocnika T. T., umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Dodatkowo na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej w ramach przedmiotowej umowy, pozwany wystawił weksel(...) , upoważniając pożyczkodawcę do wypełnienia weksla m.in. gdy opóźnienie w płatności kwoty równej wartości jednej pełnej raty przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.

(bezsporne, a nadto dowód: 1. wniosek o udzielenie pożyczki konsumenckiej k.65-68; 2.umowa pożyczki k. 5-8; 3. weksel własny – odpis k. 10; 4. deklaracja wekslowa k. 12).

Zgodnie z umową całkowita kwota pożyczki wynosiła 14 750,00 zł natomiast całkowita kwota do zapłaty 27 864,00 zł, którą pozwany zobowiązał się zapłacić w (...) miesięcznych ratach po 774 złotych każda. W związku z udzieleniem pożyczki został zobowiązany do poniesienia kredytowanych kosztów pożyczki w wysokości 5 904 zł, na, które zgodnie z zapisem 1.4 umowy, składały się: opłata przygotowawcza w wysokości 340 zł, prowizja pośrednika w wysokości 557 zł oraz prowizja pożyczkodawcy w wysokości 5 007 zł.

( bezsporne, a nadto dowód: umowa pożyczki k.5-8)

W dniu 13 stycznia 2023 roku powód wypłacił pozwanemu na wskazany przez niego rachunek bankowy kwotę 14 750 złotych. Z umówionych rat pozwany spłacił wyłącznie pierwszą, z 9 dniowym opóźnieniem i zalegał z ratami wymagalnymi w dniach 21 marca 2024 r. oraz 21 kwietnia 2024 r

( niesporne, nadto dowód: 1. Wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta k. 13; 2. wydruk „odsetki dzienne do umowy (...) k.64).

W związku z powyższym Powód pismem z 24 kwietnia 2023 r. wezwał pozwnego do zapłaty zaległej kwoty 1 548 zł w terminie 7 dni, a wobec bezskutecznego upływu zakreślonego terminu pismem z 22 maja 2023 r. wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki i wezwał do wykupu weksla w terminie 30 dni i zapłaty kwoty 27 141,96 zł.

( dowód: 1. ostateczne wezwanie do zapłaty wraz z potiwerdzeniem nadania pisma k. 9,14; 2. wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z wezwaniem do wykupu weksla oraz potwierdzenie nadania k.11,15).

Pozwany wpłacił powódce w dniu 13 września 2023 r. kwotę 60 zł, następnie w dniu 3 października 2023 r. kwotę 800 zł. W toku procesu pozwany wpłacił na rzecz powoda kwotę 1 200 złotych.

( bezsporne, a nadto dowód: Wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta k. 13) .

W dniu 6 marca 2024 roku pozwany zastąpiony przez pełnomocnika złożył powodowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z uwagi na nieprawidłowe podanie w umowie (...) oraz wadliwe wyliczenie odsetek umownych.

( bezsporne a nadto dowód: 1. Oświadczenie, pełnomocnictwo, potiwerdzenie wysłania e-mail k. 37v-38v).

Sąd zważył co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda w szczególności w postaci weksla (k. 10) i deklaracji wekslowej (k. 12), wniosku pozwanego o pożyczkę i umowy pożyczki gotówkowej z załącznikami (k. 5-8, 65-68), wypowiedzenia umowy wraz z potwierdzeniem nadania (k. 11,15) które nie były przez strony kwestionowane, nie budziły też zastrzeżeń Sądu co do ich wiarygodności.

Powód domagał się zasądzenia od pozwanego początkowo kwoty 26 281,96 zł, następnie po ograniczeniu powództwa 25 018,96 zł, z odsetkami umownymi za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od 21 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty.

W związku z ograniczeniem powództwa o kwotę 1 200 zł postępowanie należało w tym zakresie umorzyć, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku.

W pozostałym zakresie zasadniczo zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód wystąpił przeciwko pozwanemu o zapłatę z weksla. Dochodzona pozwem należność wynika z weksla (...) wystawionego przez pozwanego jako zabezpieczenie roszczeń wynikających z wiążącej strony umowy pożyczki z 13 stycznia 2023 r. nr (...). W związku z powstaniem zaległości pozwanego z tej umowy w stopniu uzgodnionym w deklaracji wekslowej, powód wypełnił weksel (...) na kwotę 27 141 96 zł z terminem płatności 20 czerwca 2023 r. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy zakres żądania powoda wynika nie tylko ze sformułowania samego żądania i wskazania podstawy faktycznej w pozwie, ale i dalszych twierdzeń powoda przedstawionych w toku postępowania, o ile są one ściśle powiązane z okolicznościami przytoczonymi w pozwie i stanowią ich rozwinięcie (por: wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2019 r., sygn. V CSK 551/17, publ: LEX 2618559)

Zobowiązanie wekslowe co do zasady ma charakter abstrakcyjny, oderwany od konkretnego stosunku prawnego podstawowego, jednakże zobowiązany wekslowo może podnosić zarzuty wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, odwołując się do stosunku podstawowego, w tym również do umowy pożyczki gotówkowej.

W niniejszej sprawie bezspornym był fakt zawarcia przez strony umowy pożyczki kwoty 14 750 złotych na warunkach wskazanych w podpisanym przez pozwanego dokumencie umowy pożyczki gotówkowej. Pozwany podniósł zarzuty skorzystania z sankcji kredytu darmowego, abuzywności postanowień umownych przewidujących powodowi wynagrodzenie prowizyjne oraz opłaty przygotowawczej, istotne w niniejszej sprawie było ustalenie, czy postanowienia zastosowane przez powoda w umowie pożyczki zawartej z pozwanym, jako konsumentem, nie stanowią nieuczciwych warunków umownych tak, by nie mogły one wywołać wiążącego skutku wobec konsumenta.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 385 ¹ §1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Stosownie do treści art. 385 ¹ § 2 k.c. jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie § 3 przywołanego przepisu stanowi natomiast, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidulanie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje art. 385 ¹ § 4 k.c. Kolejnym warunkiem uznania za abuzywne danego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385 ¹ §1 k.c. jest kształtowanie przez sporne postanowienie umowne praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia jego interesów. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z obyczajami będą więc takie działania , które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Natomiast termin „interesy konsumenta” należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości, naruszenie prywatności, doznanie zawodu, itd.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż pozwanemu przysługiwał przymiot konsumenta. Z kolei pojęcie „główne świadczenia stron” w ocenie Sądu należy rozumieć wąsko i odnieść do essentialia negotii umowy, a więc takich jej elementów konstrukcyjnych, bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy pożyczki. Chodzi więc o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, stanowiące te jego elementy, które konstytuują istotę danego porozumienia. Mając na względzie treść art. 720 §1 k.c. stwierdzić należy, iż prowizja oraz opłata przygotowawcza nie są świadczeniami głównymi umowy pożyczki.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut pozwanego o abuzywności postanowień umownych przewidujących prowizję i opłatę przygotowawczą. W ustawie o kredycie konsumenckim ustawodawca wprost przewidział, że oprócz odsetek stanowiących wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez pożyczkodawcę w umowie o kredycie konsumenckim mogą pojawić się dodatkowe koszty ( por: art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim) przy czym w treści art. 36a ustawy określono maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, którą oblicza się według wskazanego w tym przepisie wzoru. P. koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, a w części przekraczającej maksymalny poziom nie należą się.

Suma wszystkich opłat przewidzianych w umowie i stanowiących pozaodsetkowy koszt pożyczki nie przekracza maksymalnych limitów przewidzianych w ustawie. Pozwany nie sprecyzował przy tym postawionego przez siebie ogólnego zarzutu, podniósł jedynie, że powód nie wykazał, aby koszty prowadzonej działalności uzasadniały ich pobranie w takiej wysokości. Tak postawiony zarzut uznać należy za całkowicie pozbawiony racji, jeśli zważyć, że każda działalność gospodarcza jest nastawiona na odpłatność oraz zysk. Zasady wolnego rynku kształtują adekwatność świadczeń obu stron kontraktu. Pozwany przed zawarciem umowy zapoznał się ze szczegółowym wyjaśnieniem przeznaczenia kosztu prowizyjnego i je zaakceptował. W ocenie Sądu wysokość zastrzeżonej przez powoda prowizji jest usprawiedliwiona wysokością pożyczonej pozwanemu kwoty oraz długością okresu, przez jaki pożyczkodawca zobowiązał się obsługiwać trwający stosunek umowny ( patrz pkt 4.2 i 4.6 umowy), monitorować spłaty pozwanego, względnie podejmować czynności windykacyjne w przypadku braku wpłat. W ocenie Sądu prowizja w wysokości nieprzekraczającej (...) całkowitej kwoty pożyczki, podobnie i koszt opłaty przygotowawczej w wysokości 340 zł, nie kształtują praw i obowiązków pozwanego w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, i nie naruszają rażąco jego interesów.

Nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym również zarzut naruszenia przez pożyczkodawcę obowiązków informacyjnych o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 ustawy o kredycie konsumenckim. W tym miejscu odnotować jednakże należy, że pozwany nie wskazywał naruszenia przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w oświadczeniu złożonym powodowi 6 marca 2024 r.

Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać między innymi:

- stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy (pkt 6) ;

- rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt7);

- informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10);

Pozwany upatrywał się naruszenia przepisu art. 30 ust.1 pkt 6 ukk w nierzetelnym informowaniu o stopie oprocentowania w treści postanowienia 1.2 umowy. Zgodnie z jego treścią pożyczka jest oprocentowana według stałej stopy oprocentowania w wysokości (...) w skali roku. Nie sposób przyjąć za pozwanym, że treść tego postanowienia miałaby być niejednoznaczna. Pozwany nie wykazał jednocześnie wadliwości wyliczenia odsetek, nie wskazał nawet z jakiego powodu uważa je za zawyżone.

Podobnie jednoznacznie w punkcie 1.5 umowy została określona rzeczywista roczna stopa oprocentowania, jako stosunek procentowy całkowitej kwoty pożyczki do całkowitego kosztu pożyczki w stosunku rocznym.

Pozwany nie wskazał również jakie koszty zostały miały zostać naliczone przez powoda pomimo ich nie wskazania w treści umowy.

W związku z powyższym nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu pozwanego dotyczącego naruszenia przez powoda obowiązku informacyjnego, a w konsekwencji do uznania skuteczności złożonego przez niego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Niezasadnym okazał się zarzut wadliwego wypowiedzenia umowy pożyczki. Zgodnie z postanowieniem 8.1 umowy pożyczkodawca mógł wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.

Powód wykazał zarówno fakt zaległości pozwanego, który zapłacił wyłącznie jedną ratę 774 zł, natomiast w dniu wezwania (24 kwietnia 2023 r.) zalegał z płatnością kolejnych dwóch rat. Doręczenie wezwania nastąpiło 27 kwietnia 2023 r. (potwierdzenie nadania k. 14) zatem termin zapłaty zaległości upłynął z dniem 4 maja 2023 r. Wypowiedzenie natomiast zostało doręczone pozwanemu w dniu 25 maja 2023 r. (potwierdzenie nadania k.15) i z tym dniem rozpoczął bieg 30 dniowy termin wypowiedzenia. Umowa pożyczki uległa zatem rozwiązaniu z dniem 24 czerwca 2023 r. i w tym dniu powstał stan wymagalności dochodzonej kwoty.

W konsekwencji należało uznać, iż roszczenie powoda oparte w niniejszej sprawie o zobowiązanie wekslowe, było zasadne w zakresie zaległości pozwanego wynikającej z zawartej umowy pożyczki. W konsekwencji Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 25 081,96 złotych wraz z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 25 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty. Zgodnie z treścią punktu 4.1 umowy pożyczki łączącej pozwaną z pożyczkodawcą, roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego w przypadku zalegania przez pozwanego ze spłatą należności wynikających z umowy równa jest stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie, o których mowa w art. 481 §2 ¹ k.c.

Żądanie zasądzenia odsetek od 21 czerwca 2023 r. nie zasługiwało na uwzględnienie dlatego w tym zakresie Sąd powództwo oddalił.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 i 1 ¹ k.p.c., wyrażającej zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Jako niezbędny i celowy koszt procesu powoda Sąd uwzględnił opłatę od pozwu (1 315 zł) wraz z opłata skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone w kwocie 3 600 zł, równej stawce minimalnej, określonej §2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.