Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kętrzynie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: asesor sądowy Michał Wiśniewski

Protokolant: sekretarz sądowy Kinga Polak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2025 r. w K.

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W.

przeciwko A. S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W. na rzecz pozwanej A. S. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

asesor sądowy Michał Wiśniewski

Sygn. akt I C 14/25 upr

UZASADNIENIE

Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanej A. S. łącznie kwoty 2.495,18 zł, wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 2.457,81 zł za okres od 5 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Powód domagał się również zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2024 r. pozwana jako pożyczkobiorca zawarła z poprzednikiem prawnym powoda umowę pożyczki nr (...). Umową cesji wierzytelności powód nabył wskazaną wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki. Pozwana nie uregulowała należności wynikających z umowy.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana zakwestionowała legitymację czynną powoda oraz zakwestionowała istnienie wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki. Według pozwanej nie złożono oświadczeń woli oraz nie zawarto umowy pożyczki.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. z siedzibą w B. jako pożyczkodawca, wygenerował wydruk komputerowy zatytułowany „Umowa pożyczki nr (...)” z dnia 4 kwietnia 2024 r. Jako pożyczkobiorca została wskazana A. S., występująca jako konsument. Całkowita kwota pożyczki wyniosła 2.457,81 zł, prowizja została określona na kwotę 264,35 zł, zaś kwota odsetek na kwotę 37,37 zł. Termin spłaty pożyczki został określony na 30 dni od dnia wejścia w życie umowy. (...) wyniosło 309,09%. Całkowita kwota do spłaty wyniosła 2.759,53 zł.

W § 2 ust. 2 umowy wskazano, że kwota pożyczki miała zostać wypłacona niezwłocznie, nie później niż w terminie 10 dni liczonych od dnia zawarcia umowy. Kwota miała być wypłacona na „rachunek bankowy należący do innego kredytodawcy, u którego pożyczkobiorca posiada aktywne zobowiązanie”.

W § 3 wydruku umowy wskazano, że definicja (...) to indywidualny rachunek bankowy pożyczkodawcy prowadzony w systemie bankowości elektronicznej, w walucie polskiej, który podlega weryfikacji określonej w niniejszej umowie przez pożyczkodawcę, na który wypłacana jest kwota pożyczki.

W § 5 umowy ust. 1 pkt e -g wskazano, że pożyczka mogła być udzielona pożyczkobiorcy który spełnia warunki m.in. dokonania skutecznej rejestracji i posiada aktywny profil klienta na stronie internetowej; złożył prawidłowo wypełniony wniosek o udzielenie pożyczki oraz uzyskał przed zawarciem mowy pozytywną ocenę zdolności kredytowej.

Załącznikami do wydruku były: tabela opłat oraz wzory oświadczeń dla klienta.

W treści powyższych dokumentów brak jest podpisów fizycznych i elektronicznych.

(dowód: wydruk zatytułowany „umowa pożyczki nr (...) z dnia 4 kwietnia 2024 r.” wraz z załącznikami – k. 11-12)

W dniu 14 października 2024 r. wygenerowany został dokument zatytułowany „Potwierdzenie transakcji” w serwisie (...) firmy (...) S.A. W tytule transakcji wskazano „ (...) Spłata pożyczki nr (...)” nadawcą przelewu w kwocie 2.457,81 zł miała być firma (...) sp. z o.o. odbiorcą przelewu miała być firma (...) sp. z o.o.

Przelew powyższy został dokonany ponad pół roku po dacie wskazanej jako dzień zawarcia umowy pożyczki nr (...) z dnia 4 kwietnia 2024 r.

(dowód: potwierdzenie transakcji z dnia 14 października 2024 r. – k. 13)

W dniu 29 grudnia 2023 r. sporządzono wydruk „system transakcyjny (...) sp. z o.o.” ze wskazaniem kwoty transakcji 0.00 PLN. W treści wydruku wskazano m.in. dane pozwanej oraz „numer pożyczki (...)”.

Wydruk ten został sporządzony na ponad 4 miesiące przed datą wskazaną w umowie pożyczki nr (...).

W treści powyższego dokumentu brak jest podpisów fizycznych i elektronicznych.

(dowód: wydruk „system transakcyjny” z dnia 29 grudnia 2023 r. – k. 59)

W dniu 25 października 2023 r. pomiędzy (...) sp. z o.o. (jako cedentem) a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W. (jako cesjonariuszem) zawarta została ramowa umowa cesji wierzytelności. Jej przedmiotem była sprzedaż wierzytelności przysługujących cedentowi na rzecz cesjonariusza z tytułu udzielonych pożyczek.

Zgodnie z § 11 umowy cesji wierzytelności załącznikiem nr 1 do umowy miała być lista wierzytelności wchodzących w skład pakietu wierzytelności.

W dniu 23 sierpnia 2024 r. strony umowy cesji wierzytelności podpisały oświadczenie o sprzedaży wierzytelności na podstawie umowy ramowej z dnia 25 października 2023 r. Zgodnie z treścią pkt 1-3 oświadczenia, na jego podstawie miało dojść do przeniesienia wierzytelności cedenta na cesjonariusza wskazanego w jednym załączniku do oświadczenia.

W nieoznaczonym co do daty i rodzaju wydruku, przedstawiono tabelę zawierającą m.in. następujące dane: „l.p. nr 102, numer umowy (...), ID klienta (...), data umowy (...), A. S., pesel dłużnika, należność główna: 2.457,81 zł, aktualna kwota pozostająca do zapłaty 2.641,30 zł, odsetki karne 146,12 zł odsetki umowne 37,37, kwota spłaconej pożyczki 264,35 zł, data cesji 8 sierpnia 2024 r.”

(dowód: ramowa umowa cesji wierzytelności z 25 października 2023 r. – k. 18-21, oświadczenie o sprzedaży wierzytelności z 23 sierpnia 2024 r. – k. 14, wydruk tabeli bez daty – k.15, pełnomocnictwo z poświadczeniem podpisu – k. 16-17).

W dniu 9 października 2024 r. doszło do zmiany komplementariusza w spółce powoda ze spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W. w ten sposób, że w miejsce spółki (...) sp. z o.o. wstąpiła spółka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – zmieniając nazwę powoda na (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W..

(dowód: dane z rejestru KRS odpisu zupełnego spółki powoda pozyskane z urzędu oraz wydruk KRS – k. 9-10)

W dniu 29 sierpnia 2024 r. powód wniósł pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym w zakresie zobowiązania sprecyzowanego w pozwie.

(dowód: akta sprawy w (...) sygn. (...) – k. 25-31)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu jako nieudowodnione.

Sąd przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy oparł się na dowodach z dokumentów zaoferowanych przez strony. W większości stanowiły one niepodpisane wydruki komputerowe. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności tj. faktu, że dokumenty o takiej treści zostały wygenerowane, jednak dokumenty te nie miały zasadniczo jakiejkolwiek mocy dowodowej.

Pozwana zaprzeczyła faktowi zawarcia umowy pożyczki wskazanej w treści uzasadnienia pozwu. Wobec braku faktycznej możliwości udowodnienia okoliczności negatywnej (nie zawarcie umowy) oraz wobec rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.) – powód obowiązany był udowodnić fakt złożenia określonych oświadczeń woli pozwanej, co najmniej w zakresie akceptacji przez nią warunków pożyczki nr (...). Obowiązkowi temu powód nie sprostał.

W rozpoznawanej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia było ustalenie czy pozwana zawarła z wierzycielem pierwotnym umowę pożyczki i czy wierzytelność z niej wynikająca została skutecznie nabyta przez powoda.

Powód swoje roszczenie wywodził z art. 720 § 1 k.c., który stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej.

Do dochodzonego przez niego roszczenia zastosowanie znajdą również przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1528 ze zm. – dalej u.k.k.). Zgodnie z art. 3 tej ustawy przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1 u.k.k.). Natomiast przez kredyt konsumencki zawierany na odległość rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (art. 5 pkt 13 u.k.k.).

Umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku. Mając na uwadze prounijną wykładnie prawa zwrócić uwagę należy na art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady(...), w myśl której umowy o kredyt sporządza się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Wszystkie umawiające się strony otrzymują egzemplarz umowy o kredyt. Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich przepisów krajowych dotyczących ważności umów o kredyt, które są zgodne z prawem wspólnotowym. Ponadto informacje w sprawie zmiany wysokości stopy oprocentowania kredytu oraz wysokości opłat mogą być przekazane konsumentowi na trwałym nośniku (art. 36, art. 38 ust. 2–4). Skoro zmiana danych określonych w dokumencie umowy o kredyt konsumencki (art. 30 ust. 1 pkt 6, 10 i 11) może nastąpić na trwałym nośniku, powinno być dopuszczalne zawarcie samej umowy w identycznej formie ( tak też Czech Tomasz. Art. 29. W: Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2018).

Treść umowy o kredyt konsumencki została uregulowana w art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym umowa powinna określać m. in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7 wskazanego przepisu), informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10 wskazanego przepisu), skutki braku płatności (pkt 12 wskazanego przepisu), sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje (pkt 14 wskazanego przepisu).

Zgodnie z treścią przepisu art. 6 k.c., ciężar udowodnienia twierdzenia faktycznego spoczywa na tej stronie, która z tego twierdzenia wywodzi skutki prawne. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie to powód winien udowodnić, że pozwana powinna zapłacić mu należność w dochodzonej pozwem wysokości w związku z umową pożyczki (to nie na pozwanej spoczywał ciężar udowodnienia tego, że umowy takiej nie zawierała i nie jest zadłużona). Stosownie bowiem do treści art. 232 k.p.c., strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Oznacza to, że obecnie sąd nie jest odpowiedzialny za wynik postępowania dowodowego, a ryzyko nieudowodnienia podstawy faktycznej żądania ponosi powód.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela zaś stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r. (I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76), że rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności, jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 232 k.p.c.).

Do akt sprawy został załączony niepodpisany przez żadną ze stron wydruk umowy pożyczki (k. 18-21). Choć zawarcie umowy pożyczki nie wymaga dla swej ważności formy pisemnej, to należało mieć na uwadze, że dopuszczalność materialna zawarcia określonej umowy w dowolnej formie, nie zwalnia z obowiązku jednoznacznego ustalenia treści oświadczeń woli stron takiej umowy. W ocenie sądu, było to niemożliwe w realiach niniejszej sprawy.

Podkreślić należy, że wydruki komputerowe mogą co do zasady stanowić dowód w postępowaniu cywilnym. Powszechnie przyjmuje się, że wydruki komputerowe stanowią, bowiem "inny środek dowodowy", o którym mowa w art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty. Jednak nie można przyjąć, że oświadczenie zawarte w wydruku komputerowym jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, a co najwyżej, że przedmiotowy środek dowodowy świadczy o istnieniu zapisu komputerowego określonej treści w chwili dokonywania wydruku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2013r., (...), LEX nr 1362755, postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2012 r., (...), LEX nr 1223511).

W pierwszej kolejności wskazania wymagało, że powód nie przedstawił żadnego dowodu należytej weryfikacji tożsamości pozwanej (także według twierdzeń pozwu i załączonych dokumentów). Powód nie udowodnił także czy i na jaki rachunek został wypłacony kapitał ze wskazanej umowy.

Pozwana zaprzeczyła, aby złożyła oświadczenia woli których treść wskazywałaby na zawarcie powyższej umowy.

W § 2 ust. 2 umowy wskazano, że kwota pożyczki miała zostać wypłacona niezwłocznie, nie później niż w terminie 10 dni liczonych od dnia zawarcia umowy. Kwota miała być wypłacona na „rachunek bankowy należący do innego kredytodawcy, u którego pożyczkobiorca posiada aktywne zobowiązanie”.

W § 3 wydruku umowy wskazano, że definicja (...) to indywidualny rachunek bankowy pożyczkodawcy prowadzony w systemie bankowości elektronicznej, w walucie polskiej, który podlega weryfikacji określonej w niniejszej umowie przez pożyczkodawcę, na który wypłacana jest kwota pożyczki.

W § 5 umowy ust. 1 pkt e -g wskazano, że pożyczka mogła być udzielona pożyczkobiorcy który spełnia warunki m.in. dokonania skutecznej rejestracji i posiada aktywny profil klienta na stronie internetowej; złożył prawidłowo wypełniony wniosek o udzielenie pożyczki oraz uzyskał przed zawarciem mowy pozytywną ocenę zdolności kredytowej.

Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby pozwana złożyła wniosek o udzielenie pożyczki oraz aby dokonana była przez pożyczkodawcę pozytywna ocena jej zdolności kredytowej. Co więcej, z dokumentów tych nie wynika, aby pozwany dokonał weryfikacji jej rachunku bankowego – co w jednoznaczny sposób mogłoby potwierdzić jej dane osobowe, na potrzeby zawarcia wskazanej umowy pożyczki.

W dniu 14 października 2024 r. wygenerowany został dokument zatytułowany „Potwierdzenie transakcji” w serwisie przelewy24 firmy (...) S.A. W tytule transakcji wskazano „ (...) Spłata pożyczki nr (...)” nadawcą przelewu w kwocie 2.457,81 zł miała być firma (...) sp. z o.o. odbiorca przelewu miała być firma (...) sp. z o.o.

Przelew powyższy został dokonany ponad pół roku po dacie wskazanej jako dzień zawarcia umowy pożyczki z dnia 4 kwietnia 2024 r. i wypłaty kapitału. Co więcej, tytuł wskazanego przelewu to „spłata pożyczki nr (...)” nie zaś pożyczki nr (...).

Co więcej, ponieważ zgodnie z § 2 ust. 2 umowy kapitał miał być wypłacony maksymalnie 10 dni od dnia zawarcia umowy – nie można było uznać, że przelew ten dokonany ponad 6 miesięcy później, stanowił dowód wypłaty kapitału pożyczki nr (...).

Należało w szczególności zwrócić uwagę, że przelew ten miał zostać wykonany przez poprzednika prawnego powoda ( (...) sp. z o.o.) dopiero dnia 14 października 2024 r. – czyli już po złożeniu przez powoda pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 29 sierpnia 2024 r. (k. 13 i k. 25). Ponadto, pierwotny pożyczkodawca miałby dokonać tego przelewu nawet po dacie zakupu wierzytelności przez powoda z dnia 23 kwietnia 2024 r. (k. 14).

Niewątpliwie zatem przelew ten nie dotyczył pożyczki nr (...). W ocenie sądu, dokument ten został zatem wygenerowany wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania bądź też stanowił dowód przelewu kapitału z innej transakcji dokonanej przez podmiot (...) sp. z o.o.

Należało także wskazać, że (...) sp. z o.o. (k. 11) był także pośrednikiem kredytowym który miał brać udział przy zawarciu wskazanej w pozwie umowy pożyczki na rzecz pierwotnego pożyczkodawcy. Nie jest zatem wiadome czy przelew na rzecz tej spółki stanowił faktycznie przelew zwrotny kapitału udzielonej pożyczki na rzecz pożyczkodawcy.

Sąd wziął także pod uwagę, że w dniu 29 grudnia 2023 r. sporządzono wydruk „system transakcyjny (...) sp. z o.o.” ze wskazaniem kwoty transakcji 0.00 PLN. W treści wydruku wskazano m.in. dane pozwanej oraz „numer pożyczki (...)”.

W pierwszej kolejności należało wskazać, że dokument ten stanowił wydruk z nieznanego systemu elektronicznego, niespełniający wymogów zlecenia płatniczego w rozumieniu art. 2 ustawy pkt 36 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 611 z późn. zm.), a tym bardziej nie stanowi polecenia przelewu w rozumieniu art. 63c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.).

Ponadto, wydruk ten został sporządzony na ponad 4 miesiące przed datą wskazaną w umowie pożyczki nr (...). Oznacza to, że pożyczkodawca nie mógł w sposób racjonalny przewidywać, że za nieokreśloną ilość miesięcy, pozwana zawrze umowę pożyczki o tym numerze tj. „ (...)”. W treści powyższego dokumentu brak jest także podpisów fizycznych i elektronicznych.

W ocenie sądu, powód nie tylko nie udowodnił istnienia i wysokości wierzytelności pierwotnego wierzyciela ale także nie udowodnił aby dokonał przelewu wskazanej wierzytelności na swoją rzecz.

Przedłożony wydruk tabeli (k. 15) stanowił nieopatrzony datą i jakimkolwiek oznaczeniem wydruk zestawienia określonych kwot, który nie dowodził żadnej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokument ten nie jest połączony z treścią oświadczenia o nabyciu wierzytelności, nie jest zatem wiadome czy powód skutecznie nabył wierzytelność (o ile w ogóle istniała) od pierwotnego pożyczkodawcy.

Wbrew twierdzeniom powoda (k. 54) sam fakt posiadania danych wrażliwych danego podmiotu, nie świadczy o tym, że powód wszedł w ich posiadanie przy realizacji konkretnego stosunku prawnego. Przeciwnie, dane te mogły być dostępne poprzednikowi prawnemu powoda przy zawarciu zupełnie innej umowy pożyczki, czy też mogły być uzyskane jeszcze w zupełnie inny sposób. Co więcej, prawdziwość wskazanych danych, prócz co najwyżej danych osobowych pozwanej (imienia i nazwiska) nie została dowiedziona przez powoda w niniejszym postępowaniu.

W treści umowy, pożyczkodawca nie uregulował w najmniejszym stopniu sposobu weryfikacji prawdziwości złożonych przez pożyczkobiorcę oświadczeń, co więcej nie uregulował nawet sposobu utrwalenia treści przedmiotowych oświadczeń. Wyłącznie zatem twierdzenia strony, zainteresowanej pozytywnym wynikiem sprawy, nie stanowiły dowodu spełnienia in concreto warunków udzielenia pożyczki, na zasadach opisanych w kwestionowanym wydruku umowy.

W ocenie sądu podkreślenia także wymagało, że dokonanie zlecenia płatniczego przez pierwotnego wierzyciela (k. 13) na rzecz podmiotu trzeciego, ze wskazaniem w tytule przelewu zupełnie innej umowy tj. „ (...)” – dokonane nie tylko pół roku po zawarciu umowy pożyczki ale także po zainicjowaniu postępowania sądowego – nie mogło stanowić nawet dowodu wypłaty kapitału z umowy pożyczki wskazanej w treści pozwu (zawartej pół roku wcześniej).

Nawet zaś gdyby dokument ten stanowił dowód przelewu świadczenia nienależnego (art. 405 k.c. i 410 § 1 k.c.), należało mieć na uwadze, że przedmiotem przelewu wierzytelności miały być wierzytelności z tytułu udzielonych umów pożyczek, nie zaś z innych zdarzeń prawnych. Ponadto, z wydruku tabeli danych pozwanej (k. 15) nie wynika nawet czy dokument ten stanowił załącznik umowy przelewu lub oświadczenia o nabyciu wierzytelności.

W świetle powyższego należało uznać, że powód nie wykazał faktu udzielenia pozwanej pożyczki, w wysokości opisanej w treści spornego wydruku umowy oraz faktu przelewu wierzytelności.

Wobec zaprzeczenia przez pozwaną faktowi zawarcia wskazanej umowy, obowiązek dowiedzenia złożenia przez nią określonych oświadczeń woli spoczywał na powodzie. Powód jednak nie załączył do akt sprawy, mimo skutecznego złożenia repliki na odpowiedź na pozew, dokumentów, z których wynikałyby fakty złożenia wniosku o udzielenie pożyczki oraz fakt udzielenia przez jego poprzednika pożyczki. Powód nie przedstawił także żadnego wiarygodnego dokumentu, z którego wynikałby fakt weryfikacji danych pozwanej. Zgodnie zaś z treścią § 5 ust. 1 e-g wydruku umowy pożyczki - były to warunki konieczne zawarcia umowy.

W świetle przedstawionych wydruków nie można było zatem stwierdzić zarówno istnienia zobowiązania po stronie pozwanej względem pierwotnego wierzyciela, jak i jego rzeczywistej treści.

Zgodnie z art. 509 § 1 i 2 k.c. wierzyciel (cedent) może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę (cesjonariusza) wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Jak wynika z treści powyższego przepisu, nie można skutecznie przenieść wierzytelności, która nie powstała w majątku cedenta. W takim przypadku polskie prawo cywilne nie przewiduje odstępstwa od zasady, iż nie można przenieść na inną osobę więcej praw niż się samemu ma ( nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet). Oznacza to, że dla stwierdzenia skuteczności przelewu konieczne jest wykazanie, po pierwsze: istnienia wierzytelności pierwotnej, a po drugie: zbycia tej wierzytelności na rzecz nabywcy. W przypadku wielokrotnych przelewów, konieczne jest udowodnienie skutecznego zbycia wierzytelności, na każdym z etapów jej obrotu.

Należy podkreślić, iż umowa przelewu wierzytelności jest umową kauzalną. Oznacza to, że do ważności przelewu niezbędne jest nie tylko oświadczenie o przeniesieniu wierzytelności, ale także wykazanie istnienia podstawy prawnej rozporządzenia (causa). Stanowi ona samodzielną przesłankę ważności umowy przelewu wierzytelności. W realiach niniejszej sprawy nie sposób jednoznacznie określić przyczyny dokonania przelewu wierzytelności. Tymczasem umowa przelewu wierzytelności, w której brak causy jest nieważna (zob. Kozieł, Grzegorz. Art. 510. W: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II. LEX, 2014, por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1998 r., sygn. III CKN 387/97, publ. OSNC 1998/10/162; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2006 r., sygn. V CSK 253/2006, publ. OSNC 2007/9/141; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. IV CK 628/2004, publ. LEX nr 147225).

W niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, powód nie wykazał istnienia wierzytelności po stronie pierwotnego wierzyciela (brak causy). Ponadto, raz jeszcze w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że z wydruku tabeli danych pozwanej (k. 15) nie wynika nawet czy dokument ten stanowił załącznik umowy przelewu lub oświadczenia o nabyciu wierzytelności.

Ponadto, nawet gdyby doszło do ustalenia zawarcia wskazanej umowy, sąd był obowiązany z urzędu do weryfikacji ewentualnej abuzywności jej postanowień (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 grudnia 2023 r., (...), LEX nr 3816723.).

W ocenie sądu, jeżeli z treści wydruku umowy pożyczki (§ 2 ust. 2 umowy) wynika, że miała ona być przeznaczona na spłatę innego zobowiązania – powód powinien udowodnić, że na dzień zawarcia umowy zobowiązanie to istniało i to pierwotny wierzyciel zobowiązał się do jego spłaty na rzecz osoby trzeciej (na zlecenie pożyczkobiorcy). Sposób konstrukcji niniejszej umowy wskazuje, że w przypadku wypłaty kwoty kapitału na rzecz podmiotu innego niż kredytobiorca, nie można ustalić czy umowa została zawarta. Wynika to bowiem z treści § 3 wydruku umowy – w zakresie definicji (...). Zgodnie z tą definicją jest to indywidualny rachunek bankowy pożyczkodawcy prowadzony w systemie bankowości elektronicznej, w walucie polskiej, który podlega weryfikacji określonej w niniejszej umowie przez pożyczkodawcę, na który wypłacana jest kwota pożyczki.

Wobec powyżej wskazanej sprzeczności treści umowy, która z jednej strony przeznacza kapitał na spłatę nieznanego zobowiązania osoby trzeciej (będącej jednocześnie pośrednikiem pierwotnego pożyczkodawcy), zaś z drugiej strony zobowiązuje pożyczkodawcę do przelania kwoty pożyczki na rachunek pożyczkobiorcy – nie można było jednoznacznie ustalić czy w ogóle i na rzecz kogo - został wypłacony kapitał umowy. Sprzeczność ta pozostałaby aktualna nawet gdyby powód przedstawił skuteczny dowód wypłaty kapitału. Udowodnienie bowiem wypłaty kapitału na rzecz pożyczkobiorcy stałoby w sprzeczności z postanowieniem dotyczącym wypłaty kapitału na rachunek innego pożyczkobiorcy i odwrotnie.

Co więcej, działający na rzecz pierwotnego wierzyciela pośrednik kredytowy ( (...) sp. z o.o.) – nie mógł pełnić tej roli przy czynności prawnej dokonywanej z pozwaną na swoją rzecz (art. 108 k.c.).

W ocenie sądu, powyższe postanowienia określające świadczenie główne (wypłata kapitału) zostały skonstruowane niejednoznacznie oraz rażąco naruszały interesy konsumenta. Miało to miejsce w szczególności, w powiązaniu z niejasnymi i niemożliwymi do zweryfikowania postanowieniami dotyczącymi złożenia przez pożyczkodawcę oświadczenia woli zawarcia umowy pożyczki (brak weryfikacji danych pożyczkobiorcy przy składaniu przez niego oświadczeń na odległość § 5 ust. 1 e-g) oraz w świetle dokonywania czynności prawnej przez pośrednika na jego rzecz. Dokonanie tego rodzaju czynności prawnej, w formie czysto elektronicznej, bez jednoznacznego udowodnienia, że treść umowy była choćby znana pożyczkobiorcy należało uznać za czynność niewiążącą dla konsumenta, w świetle art. 385 ¹ § 2 k.c. Jednocześnie wobec ustalenia, że nieskuteczne wobec konsumenta są postanowienia dotyczące głównych świadczeń stron (kwota wypłaty kapitału i uzależniona od niej kwota całkowitej spłaty pożyczki) oraz pozostają one sprzeczne z treścią przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych oraz reprezentacji (art. 108 k.c.) - umowa ta powinna zostać uznana za nieważną w całości (art. 58 § 1 k.c. w zw. z § 3 tego przepisu). Okoliczności te byłyby badane przez sąd z urzędu jako wynikające z treści przepisów prawa materialnego oraz dotyczące czynności prawnej zawartej z konsumentem.

Powyższe rozważania w zakresie nieważności czynności prawnej, należałoby przy tym uznać za aktualne dopiero w chwili udowodnienia przez pożyczkodawcę zawarcia wskazanej umowy pożyczki i wypłaty kapitału. W niniejszej sprawie powód nie zdołał udowodnić przedmiotowej okoliczności.

Jak już wskazano powyżej, wszelkie dokumenty zostały bowiem złożone w formie niepodpisanych wydruków i brak jest dowodów, czy pozwana złożyła oświadczenie woli dotyczące zawarcia lub choćby zaakceptowania treści wskazanej umowy. Co najistotniejsze, z treści wydruku przelewu kwoty 2.457,81 zł wynika fakt przelania wskazanej kwoty na poczet nieznanego zobowiązania „spłata pożyczki nr (...)” oraz na rzecz podmiotu trzeciego będącego jednocześnie umocowanym reprezentantem pożyczkodawcy - w terminie ponad 6 miesięcy po rzekomym zawarciu umowy pożyczki tj. 14 października 2024 r. (k. 13 i k. 11).

Podsumowując, złożone wraz z pozwem wydruki pochodzą wyłącznie od pożyczkodawcy, a zawarte w nich treści nie zostały w żaden sposób zaakceptowane przez wskazane w nich strony. Brak potwierdzenia, że zostało złożone jakiekolwiek oświadczenie woli przez pozwaną, powoduje, że wydruki te mogą być jedynie projektem umowy, same zaś nie wywołują skutków prawnych. Powód nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby skuteczne zawarcie takiej umowy, w tym jaki był sposób weryfikacji danych klienta i treści jego oświadczeń woli.

Brak było także danych pozwalających na stwierdzenie, że doszło do skutecznego przelewu sprecyzowanej w pozwie wierzytelności. Wydruk złożony przez powoda (k. 15) mógł bowiem dotyczyć jakiejkolwiek czynności prawnej, dokonanej w dowolnym momencie. W ocenie sądu, powyższe przemawiało także za stwierdzeniem braku zasadności materialnej pozwu. Skoro legitymacja procesowa wynika z treści przepisów prawa materialnego, to na podstawie zaoferowanego materiału nie sposób było stwierdzić, że powód nabył wierzytelność (brak legitymacji czynnej), zaś że pozwana zawarła umowę pożyczki (brak legitymacji biernej).

Wobec ustalenia braku zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki, weryfikacja dalszych zarzutów pozwanej była nieistotna dla treści rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego orzeczono jak w pkt I (pierwszym) sentencji.

W punkcie II (drugim) orzeczono o obowiązku zwrotu przez powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy - na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c. Powód przegrał bowiem sprawę w całości. Na koszty te złożyło się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej, ustalone na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

W ocenie sądu zachodziła potrzeba rozszerzenia treści uzasadnienia w niniejszej sprawie o wszystkie elementy wymienione w art. 327 ¹ § 1 k.p.c. zgodnie z art. 508 ⁸ § 4 zd. 2 k.p.c.

Sygn. akt I C 14/25 upr

ZARZĄDZENIE

1)  (...);

2)  (...);

3)  (...).

K., 7 lipca 2025 r. Przewodniczący:

asesor sądowy Michał Wiśniewski